SYRPHmail - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 add new SYRPHmail >>
Volucella zonaria in Eelde-Paterswolde! door Leo Stockmann, 20 september 2001
top
Volucella zonaria in Eelde-Paterswolde
Waarneming op 24 augustus 2001, een zonovergoten en warme dag.
Op Koninginnekruid in mijn tuin heb ik een vrouwtje Volucella zonaria gezien. Ze was de hele dag bezig met nectar verzamelen, tezamen met vele honingbijen, vliegen en zweefvliegen. De dagen erna is ze niet meer gezien. Er zijn foto's van haar gemaakt.

Fryske vliege door Peter de Boer, 3 september 2001
top
Tijdens insecteninventarisaties voor It Fryske Gea (=Fries landschap) heb ik dit jaar wat meer aandacht kunnen besteden aan het vangen van zweefvliegen. Naast zweefvliegen werd vooral gekeken naar libellen. Hierdoor ben ik regelmatig in de Oude Venen geweest, nabij Eernewoude. Dit is een vrij uitgestrekt laagveengebied in het centrum van Friesland. De Alde Feanen is Nationaal Park in oprichting. Ik ving hier in het afgelopen seizoen ongeveer 70 zweefvliegensoorten.
Er werden een aantal typische soorten van (laagveen)moerassen en enkele zeldzaamheden aangetroffen. Eind april werd op bloeiende wilgen Orthonevra geniculata in aantal gevangen. Van eind mei tot in juli was Orthonevra intermedia een redelijk gewone verschijning. Ook Lejogaster splendida (Nu tarsata, geloof ik)ving ik redelijk vaak. Verder werden Platicheirus fuviventris en Pl.immarginatus regelmatig aangetroffen. Begin mei werden een aantal Platicheirusjes gevangen die enigszins afweken van clypeatus (vlekken kleiner en valer), aarschijnlijk occultus of europeus. Dit moet nog even nader bekeken worden. Andere leuke soorten waren Helophilus affinus, Eristalis picea, Trichopsomyia flavitarsis, Chalcosyrphus nemorum, Melangyna umbellatarum, Xanthandrus comtus en Parhelophilus consimilis. Er werden verder verschillende natuurgebieden van It Fryske Gea bezocht waar zo nu en dan ook nog interessante soorten werden gevangen. Op de Makkumer Noordwaard werden op 13 juni enkele Trichopsomyia flavitarsis van vochtige grasland gesleept. Op dezelfde dag ving ik in een bloemrijke tuin te Koudum nog twee onverwachte gasten: een vrouwtje Chrysotoxum vernale en Temnostoma vespiforme. Koudum ligt aan de ijsselmeerkust iets boven Gaasterland. Op 17 juni ving ik voor het eerst in mijn leven eindelijk Lejops vitatta. Er werden twee vrouwtjes en twee mannetjes verzameld. De beesten werden op een
druilerige avond gesleept uit zeebies in een sloot naast een brak plasje achter de zeedijk iets ten noorden van Harlingen. Op 18 juni werd Pelecocera tricincta in klein aantal gevangen in de Bakkeveenster Duinen. Dit is een voormalig stuizand omringd door gemengd bos in het oosten van Friesland.
Brachypalpus laphriformis werd eenmaal gevangen nabij Elsloo. Het mannetje werd zittend aangetroffen onderaan een eik op de stam. Als klapper van het jaar ving ik in mijn tuin (hoe kan het ook anders) te Drachten Cheilosia caerulescens van sedum. Dit is waarschijnlijk wel de noordelijkste vindplaats tot nu toe. Het beest is hard aan het oprukken blijkbaar! 21 augustus werden de Peazummer lanen bezocht. Dit is een buitendijkse kwelder in het uiterste noordosten van Friesland naast de Lauwersmeer. Hier werd Eristalis aenea in aantal gevangen. Ook ving ik hier Xanthandrus comtus (Dit moet haast wel een zwerver zijn) en Sphaerophoria ruepelli, een soort die ik de afgelopen 15 jaar niet meer heb gevangen. Op het Noorderleech, een ander buitendijks gebied boven in Friesland werd naast eristalis aenea ook nog een vrouwtje Platicheirus manicatus gevangen, ook deze soort heb ik in de afgelopen 15 jaar niet gezien. Tot zo ver alvast een voorproefje, nadere waarnemingen zullen volgen in een artikel voor de vliegenmepper.

Zweefjes uit Groningen door Wilma en Lex, 3 september 2001
top
Sinds kort vanaf (19 augustus) enkele keren het Stadspark in de stad Groningen afgestruind wat toch nog wel een aantal leuke waarnemingen opleverde. Op Koninginnekruid trof ik een vrouwtje Volucella zonaria aan (30-8). En laag vliegend tussen afstervend Groot Hoefblad was een vrouwtje Xanthandrus comtus vermoedelijk bezig met eiafzetting, gezien het opgezwolle achterlijf. Ook de Sericomyia silentis doet het goed. Tegen de avond 3 exemplaren waargenomen in een klein stukje Struikheide die daar de nacht zouden gaan doorbrengen.


Cheilosia caereluscens door Louis Boumans, 31 augustus 2001
top
Ook leuk: bij een bezoek aan een tandtechnisch laboratorium in Voorthuizen (Betuwe) struikelde in afgelopen week zomaar over een Cheilosia caereluscens. Het vrouwtje zat in de tuin van een soort bejaardenhuis tussen de Eristalissen op Sedum spectabile. Wat je noemt beginnersgeluk. En zo bleek ook maar weer dat het goed is om altijd een buisje of potje bij je te hebben.

Drents/Fries grensgebied door Bart Achterkamp, 31 augustus 2001
top
Even kort wat me zo te binnen schiet: Nog 1 Pelecocera, op 1 meter van de Huenderweg tussen Doldersummer Veld en Berkenheuvel zoals gebruikelijk op een geel composietje.
Op vochtige heide te Berkenheuvel een vrouwtje Trichopsomyia (nog spec.) met zeer verdacht gedrag bij een polletje knolrus met "gallen" (=wildgroei van schutblaadjes) , aan de overkant van het heideveld op een kleine km afstand vele knolrussen afgezocht op gallen van de bladvlo (Psyllidae) Livia juncorum, vele gevonden, en ook een zweefvlieglarve, dat moet bijna wel Trichopsomyia zijn. Van in ieder geval 1 van de soorten is bekend dat ze in deze gallen de rechtmatige bewoners verorberen.

Reactie op voorgaande ZWEEFmailtjes door Bastiaan Wakkie, 29 augustus 2001
top
Toevallig heeft Volkert van der Goot in het mei blaadje van de KNNV afdeling Amsterdam een stukje over de Volucella zonaria geschreven. Hierin schrijft hij onder andere dat de soort regelmatig op Buddleja in de stad Amsterdam te vinden is. Ook heeft Nico Schonewille in de Amsterdamse Hortus (daar zitten geen Hoorenaars) eens een vrouwtje V.zonaria een wespennest in zien lopen.
Verder is er een leuk artikel op de website van Fransis over alle Volucella's in Europa met korte beschrijvingen van lab en veld testen over welke gastwespen worden bezocht, erg leuk om te lezen: http://ibis.nott.ac.uk/~plzfg/Rupp1989.doc)

V. zonaria in Utrecht door Louis Boumans, 23 augustus 2001
top
Van begin juli tot begin augustus ben ik V. zonaria 4x tegengekomen in de Utrechtse binnenstad (op Buddleja en Liguster) en 1x in Maarsseveen (berenklauw). Is dit opmerkelijk?

Volucella zonaria in Sint-Michielsgestel door Jaap van der Linden, 23 augustus 2001
top
14 augustus werd ik bij de buren (langs de Dommel in Sint-Michielsgestel) binnen geroepen omdat er een grote "wesp" op de ruit zou zitten. Ik dacht eerst dat het een grote daas was, maar bij beter kijken bleek het een vrouwtje Volucella zonaria te zijn. Het aantal vondsten van deze in Brabant is op één hand te tellen. Mogelijk is er een verband met het grote aantal waarnemingen van hoornaars dat ik dit jaar heb gedaan, o.a. rond de Kampina, en van het voorjaar ook één in mijn achtertuin. Ik meen mij te herinneren dat de larven van zonaria in hoornaar-nesten leven. In het kustgebied is zonaria voornamelijk als trekker waargenomen. Toen ik nog in Leiden woonde heb ik ook eenmaal een vrouwtje op de ruit in mijn huis gevonden.


Cheilosia scutellata enzo door Willem Renema, 22 augustus 2001
top
Hoewel hij inmiddels al in de laatste fase van zijn vliegtijd is aanbeland, wil ik toch nog even wat aandacht voor Cheilosia scutellata. Al halverwege/eind juli bleek deze soort rond Leiden erg talrijk, grotere aantallen en op meer plaatsen dan voorgaande jaren. Ook in andere gebieden bleek hij algemeen te zijn.
Vorig jaar was een erg goed paddestoelen jaar, en ik heb het vermoeden dat het hieraan te danken is.
Meestal zit C. scutellata op schermbloemen, hij is groter en breder dan C. pagana en C. proxima, opletten dus.

zweefjes in tussengebied Malden-Molenhoek door Leendert-Jan, 16 augustus 2001
top
In verband met plannen om het halfopen landschap tussen Malden en Molenhoek vol te bouwen met huizen ben ik na mijn vakantie begonnen met een inventarisatie van natuurwaarden. Op een zuidhelling met veel Wilde Peen en verder Grijskruid, Bereklauw als voornaamste vliegplanten heb ik de afgelopen 2 weken ca 35 soorten zweefjes gevangen. Leuke soorten en in aantal waren onder andere Chrysotoxum bicinctum, C. festivum, Xanthogramma pedissequum, Paragus haemorrhous, Melangyna umbellatarum en Chrysogaster solstitialis. Andere leuke vangsten waren een mn Didea alneti, een vr Ch. bergenstammi en een vr. Ch. illustrata en nog wat (ondetermineerbare?) Pipizas. Ook vloog er diverse mn en vr van de opvallende sluipvlieg Allophora hemiptera of een dubbelganger hiervan en een drietal soorten blaaskopvliegen die nog op naam gebracht moeten worden. Vlak bij mijn huis ving ik op een Bereklauw een mn. Sphegina clunipes (mijn eerste mn!) - wel een eindje vliegen van de dichstbijzijnde bronbosjes en stromende beekjes.

Paragus majoranae op de Meinweg door Willem Renema, 15 augustus 2001
top
Tijdens het leiden van een excursie voor Midden Limburg III, ving ik op de Meinweg Paragus majoranae, deze was eerder het kamp ook al gevangen op een andere plaats.
Het biotoop waarin hij zat was opvallend: een afzichtelijk bermpje met wat witte scherbloemen (o.a. peen en duizendblad, maar op het laatste zat niets) en een enkele gele komposiet in een grove dennenbos. Navraag leerde dat de andere waarneming ook in een dergelijk biotoop gedaan is.
Voorjaarswaarnemingen (juni) heb ik overigens meer in vochtiger loofbossen gedaan.
Op dezelfde plek vloog ook Trichopsimyia lucida en veel Paragus haemorrhous.

Cheilosia scutellata en longula door Jaap van der Linden, 13 augustus 2001
top
Op 6 augustus was ik bij de Fochtelooërveen. Op de heide zelf niets bijzonders gezien, maar in het aanliggende bos (km.hok 222-555) stonden wat bereklauwen in bloei met daarop verscheidene Meliscaeva cinctella, twee mannetjes Cheilosia illustrata en ook een vrouwtje Cheilosia scutellata en een mannetje Cheilosia longula. Vooral de laatste soort wordt volgens mij weinig meer gevangen in Nederland.

Eriozona syrphoides uit Didam door Gerard Pennards, 12 augustus 2001
top
Afgelopen zaterdag (11 aug) was ik weer een keertje in de achterhoek, en ik heb op de fiets een rondje gemaakt langs de mij bekende en ook wat onbekende stekken in Didam en het Bergher bos.
Op mijn favoriete stekje in Didam (AC 208-438) trof ik tot mijn grote verbazing een ww Eriozona syrphoides aan op een schermbloem. Deze soort ken ik uit het Bergerbos (2 ex. van 20 mei dit jaar), zo'n 8 km verderop, hier had ik haar nog nooit gezien, temeer omdat er niet bepaald sprake is van een uitgestrekt bos. Misschien een zwerfster uit het Berger bos? Andere leuke dingen: een ww Epistrophe grossulariae, een ww Ferdinandea cuprea en een ww Chalcosyrphus nemorum, nieuw voor deze plek. Later ving ik in het Berger bos op Boerenwormkruid nog een ww Xanthandrus comtus, een soort die ik weinig gevangen heb de afgelopen jaren.
(Over E. syrphoides gesproken: 3 augustus was ik een dagje in Belgie, 12 km boven Houffalize. 7 (?) exemplaren E. syrphoides gezien, 1ww en 3 mn verzameld, verder o.a. Leucozona glaucius en L. laternarius in aantal, 1 mn Chrysotoxum arcuatum (kende ik nog niet) en 8 mn Xylota coeruleiventris op schermbloemen. Dat zijn de dagen!)

zweefvliegen rond Sellingen door Wouter van Steenis, 12 augustus 2001
top
Het mooie voornemen om oost Groningen in een week te doorkruisen werd beperkt tot een uitgebreid bezoek aan Sellingen en omgeving. Door het weer was het ook voor de zweefvliegvangers zeer wisselvallig. Opmerkelijk was vooral het vrijwel ontbreken van Syrphini. Enige Syprhus en Chrysotoxum bicinctum, 1 Eupeodes corollae, twee Eupeodes latifasciatus, enkele Meliscaeva cinctella & auricollis en vele Episyrphus.
Erg leuk waren de zeer grote aantallen Cheilosia velutina, waar opmerkelijk genoeg geen enkele proxima tussen zat. Ook bergenstammi was in aantal aanwezig, maar nooit tegelijkertijd met velutina.
Leukste waarnemingen waren twee Trichopsomia. In elk geval een vrouwtje lucida en waarschijnlijk een mannetje flavitarse, maar zonder vergelijkingmateriaal durf ik dit niet met zekerheid te zeggen.
Ook Sphaerophoriaspecjes waren aardig vertegenwoordigd: philanthus, batava en taeniata waren present.

nul versie Cheilosia tabel ter test door Mark van Veen, 11 augustus 2001
top
Ik heb een nul-versie van de Cheilosia tabel beschikbaar gemaakt onder deze link. Ik ben zeer benieuwd naar commentaar, om verschillende redenen. Ten eerste omdat het een lastige groep is. Ten tweede omdat ik de ambitie gehad heb zo min mogelijk kleurkenmerken te gebruiken en om mannetjes en vrouwtjes zo veel mogelijk bij elkaar te laten. Is het onderscheid in morfologische groepen behulpzaam ?<br>
De tabel is nog primitief. Neem voor tekeningen de Verlinden of Van der Goot erbij. Er wordt gewerkt aan een uitbreiding aan tekeningen. Een aantal soorten ontbreekt nog, maar wordt toegevoegd.

Drents/Fries grensgebied door Bart Achterkamp, 7 augustus 2001
top
In bovenstaande streek inventariseer ik een aantal natuurgebieden op libellen, sprinks en dagvlinders, maar ik kan het natuurlijk niet helemaal laten om af en toe een zweefvlieg te vangen. In Berkenheuvel, een met dennen ingeplant voormalig stuifzandgebied gekenmerk door grote kraaiheide-monocultures, zijn zeer weinig bloeiende planten aanwezig. Op de vuilboom relatief weinig zweefvliegen evenals op heide. Op de enkele braam veel Meliscaeva cinctella. Verder in twee uur tijd slechts twee geisoleerde kleine gele composieten en twee plekken waar enige tientallen van deze composieten stonden. De talrijkste soort hierop op (1 aug) was Pelecocera tricincta, vooral mn, maar ook vr en ook tweemaal parend, een keer kopkop en een keer in de touwtrekhouding voor de standjesliefhebbers onder jullie. Als ze niet op de bloemen zitten, zitten ze op takjes er vlakbij. Slepen verderop had geen enkel Pelecocera-resultaat. Verder Sphaerophoria spec 4mn, Chrysotoxum bicinctum, Mela. scalare en de Platycheirussen albimanus en scutatus. Een zeer schattige fauna!
Het Leggelderveld, even oostelijker kent veel pitrus. Opvallend hierin vind ik de aanwezigheid van Eumerus sp, tot nu toe alleen vrouwtjes (een copula misgeslagen). Wat moet dit beest met pitrus, iemand een idee? Verder een copula Orthonevra intermedia.
Tot slot ten zuiden van Drachten in een pas uitgebaggerd ven, een mn Eristalinus sepulchralis pas uitgeslopen op de oever. De eerste keer dat ik zoiets in het wild zie bij zweefjes: het beest had nog opgefrommelde vleugeltjes. Een uur in een potje later heeft het beest zijn definitieve vorm. Waarschijnlijk heeft de larve zich ontwikkelt in rottende plaggen die hier in het water liggen.

Sphaerophoria loewi in Belgisch Limburg door Frank Van de Meutter, 6 augustus 2001
top
Voor mijn werk moet ik geregeld naar het natuurreservaat "De Maten" nabij Genk in Belgisch Limburg. Het gebied bestaat uit een groot vijvercomplex in een riviervallei met heide. De vijvers zelf hebben een uitgebreide water- en oevervegetatie.
De voorbije week ving ik in dit gebied zonder mij echt op de zweefjes te kunnen concentreren tientallen Sphaerophoria loewi, bij mijn weten meteen de enige recente vindplaats in België.
Hoe is het trouwens nog gesteld met deze soort in Nederland?
Vroeger op het jaar (half-eind mei) ving ik in het gebied ook al Microdon eggeri, Chrysogaster virescens en Platycheirus fulviventris

Alweer Chrysotoxum verralli door Laurens van der Leij, 5 augustus 2001
top
Het kan dit jaar blijkbaar niet op met Chrysotoxum verralli. Vandaag ving ik een ww op de grens van de
Bakelsche beemden en de nieuwe woonwijk Dierdonk in Helmond. Op de Engelwortel zaten verder:
twee ww C. bicinctum en veel gewoon spul als Myathropa florea, Eristalis tenax en Volucella
pelluscens.

Volucella zonaria door Matthijs van Hoorn, 5 augustus 2001
top
De afgelopen week (31) zag ik op drie verschillende locaties in Den Haag en Rijswijk Volucella zonaria. In alle gevallen op vlinderstruik.

Even in Flevoland door mark van veen, 4 augustus 2001
top
Even een paar uur vangen in Flevoland leverde als leukste vangst een vrouwtje Melangyna umbellatarum op. Verder opvallend veel Cheilosia impressa, Pipizella varipes, Melanostoma scalare en Tropidia scita.

Stuwwal bij Nijmegen door Laurens van der Leij, 4 augustus 2001
top
Een dagje vangen op de Nijmeegse stuwwal leverde een mn Chrysotoxum verralli op bloeiende
Engelwortel op. In het Filosofendal zat een ww Cheilosia scutellata op de vegetatie in de
schaduw.

Oud nieuws uit de Noordoostpolder door wouter van steenis, 30 juli 2001
top
In de periode 9 juni tot en met 15 juni hebben Liesbeth Bakker en ik de Noordoostpolder bezocht. In de jaren '50 heeft Volkert van der Goot hier veel werk verricht. Vervolgens is er op een dipteraweekend nog anderhalve dag gevangen in het Kuinderbos.
Liesbeth en ik hebben ons met name gericht op de rest van de polder. Het Voorsterbos was onze uitvalsbasis en we waren per fiets. De noordrand, het Kuinderbos en enkele andere hokken hebben we niet bezocht, maar het merendeel van de uurhokken is wel met een bezoek vereerd.
Meest spectaculaire soorten: Brachyopa pilosa en Xylota sylvarum in het Urkerbos; Cheilosia carbonaria, Brachypalpoides lentus, Xylota tarda, Ferdinandea cuprea en Temnostoma vespiforme in het Voorsterbos; Epistrophe melanostoma in het Emmelerbos; Neocnemodon vitripennis bij Espel.
Verder opmerkelijk: geen enkele Anasimyia of Chalcosyrphus, terwijl deze in flinke aantallen vlogen in de toch niet heel veel verder gelegen Wieden en Weerribben.
OPROEP ik ben van plan om van het najaar een artikeltje te schrijven over veranderingen in de zweefvliegfauna in de Noordoostpolder. Mensen die nog waarnemingen hebben wil ik verzoeken ze naar mij op te sturen.

Chrysotoxum verralli en Orthonevra intermedia bij Ommen door wouter van steenis, 30 juli 2001
top
Op zondag 22 juli heb ik tot besluit van een middagje fietsen met de familie nog een uurtje een net gezwaaid over diverse bereklauwen langs de Hammerweg vlak onder Ommen (227/500).
Naast heel veel Chrysotoxum bicinctum (zeker 25 mannetjes en 13 vrouwtjes) zaten hier een vr Orthonevra intermedia en een vrouwtje Chrysotoxum verralli. De laatste is niet eerder zo noordwestelijk gevangen; de tweede is uit de buurt alleen bekend van een oudere waarneming bij Zwolle.

Helophilus affinis door wouter van steenis, 30 juli 2001
top
Nog maar 2 jaar terug was er een kleine invasie en nu vang ik alweer een Helophilus affinis. Deze keer op 25 juli op het Junner Koeland bij Ommen. Gewoon tussen de andere Helophilussoorten zat er een vrouwtje op de kale jonker, vrij laag bij de grond op een bloemhoofd. Opletten dus of het weer een invasie wordt of dat het bij deze waarneming blijft.

Platycheirus perpallidus door Jaap van der Linden, 30 juli 2001
top
Zou het er nu echt alleen maar aan liggen dat het biotoop van Platycheirus perpallidus beter bekend is geworden, dat de soort steeds vaker wordt gevangen?
Vorige week vrijdag (27 juli) was de soort in redelijk aantal (1 mn. en 2 vr. gevangen, minstens 4 mn. en 2 vr. gezien) te vinden bij het Winkelsven, in een in ± 25 cm. diep water staande vegetatie van Eleocharis multicaulis en Shagnum denticulatum. De vliegjes zaten op de stengels en bloemen van Eleocharis, in de buurt stonden ook Carex rostrata (weinig), C. lasiocarpa (veel, grotendeels uitgebloeid) en Cladium mariscus. Ik had op dat moment geen net bij me, dus heb de vliegjes met m'n stikpot gevangen. De vrouwtjes waren wat minder mobiel dan dan mannetjes, vandaar de scheve verhouding tussen waargenomen en gevangen beesten. Zes jaar geleden heb ik dit gebied ook voor de provincie doorkruisd, als ik toen dergelijke fulviventris-achtige beestjes had gezien had ik ze zeker meegenomen. Is er misschien toch sprake van een toename?


Zweefvliegen rond Kasteel Eerde door mark van veen, 29 juli 2001
top
Op 25 en 26 juli rond Kasteel Eerde (ommen) wat beessies gevangen. Leuke vangsten waren Xylota xantocnema en Parasyrphus annulatus. Verder waren Chrysotoxum bicinctum en C. arcuatum in aantal te vangen. Op bereklauw zat een mannetje Chrysops sepulcralis, maar dat is meer iets voor de PRIKmail.

Duin en Kruidberg door Bastiaan Wakkie, 26 juli 2001
top
Vandaag heb ik in Duin en Kruidberg ter hoogte van Santpoort gevangen. Nog maar net in het gebied en ik kom Willem Ellis tegen, hij was net klaar met blad mineerders verzamelen. Wat is nou zeldzamer: een collega in het veld tegen komen of een 'zeldzame' soort vangen. Ik kan je vertellen dit is voor mij de eerste keer van 10 jaar vangen dat ik iemand tegenkom.
Anyway: Het was leuk vangen met 30 soorten. Ik heb eigenlijk alleen maar in de bos streek gevangen omdat de duiden me te warm leken. Dit gebied is erg plantenrijk wat het zo mooi maakt. Zoals Theo een paar ZWEEFmailtjes hieronder al aangaf was Cheilosia illustrata inderdaad gewoon, ook in het Amsterdamse bos vliegen ze nog maar twee jaar. Verder vond ik het leuk om Cheilosia scutellata in aantal te zien vergezeld door één mannetje Triglyphus primus en één Xanthandrus comtum. De teken waren minder...ook zo'n 30

Wederom Cheilosia caerulescens door Jaap van der Linden, 26 juli 2001
top
Net als twee jaar geleden zat ik gisteren (25 juli), net terug van vakantie, in de voortuin en zag ik Cheilosia caerulescens op de gele komposieten in mijn voortuin. Ditmaal twee mannetjes (waarvan één gevangen).

Cheilosia illustrata bij Santpoort door Theo Zeegers, 26 juli 2001
top
Naast vele leuke sluipvliegen trof ik op 22 juli een kleine populatie Cheilosia illustrata in de duinen bij Santpoort (ten noorden van Haarlem). Tien jaar geleden nog ondenkbaar, nu klaarblijkelijk gewoon. Ch. illustrata heeft zich de laatste jaren sterk naar het noorden uitgebreid.

Scaeva dignota weer in NL door Willem Renema, 25 juli 2001
top
Tussen allerlei andere leuke zweefvliegen vloog afgelopen zondag in Meyendel een mn Scaeva dignota. Het beest viel op door een Eupeodes lapponicus achtige habitus (en formaat, deze vloog er ook), maar hij vloog erg anders. Veel sneller en hij zat minder lang stil.
Het bleek een Scaeva te zijn, en ik hoopte natuurlijk op S. dignota (kenmerken klopten, maar toch). Inmiddels heeft Menno het beest gezien en bevestigd dat het hem is...
Iedereen opletten dus.

Volucella zonaria door Gerard Pennards 0317-426000, 17 juli 2001
top
Gisteren (16 juli) weer de eerste Volucella zonaria gezien, op een schermbloem in Wageningen.
Kon haar helaas niet met de hand vangen.
Imposant, om ineens zo'n grote oranjegele, glimmende zweef voor je neus op te zien duiken.
Tof!

Wederom Cheilosia caerulescens in tuin door Mark van Veen, 16 juli 2001
top
Zondag 15 juli landde een vrouwtje Cheilosia caerulescens op de suikerpot in de achtertuin. Een tweede vrouwtje fourageerde op de buddleja. Ook onze tuin is ingenomen door deze soort !

Oproep: Cheilosia canicularis materiaal door John Smit, 14 juli 2001
top
In de laatste Volucella (5) wordt het onderscheid gegeven tussen Ch. canicularis en de nauwverwante Ch. himantopus. In principe is het onderscheid makkelijk, zeker gezien het feit dat de ene soort in het voorjaar en de andere soort in het najaar vliegt. Ik heb inmiddels redelijk wat materiaal gezien uit Nederland maar ben toch een beetje de weg kwijt met betrekking tot het materiaal uit Winterswijk. Vandaar bij deze de oproep: Wil eenieder die materiaal heeft van Ch. canicularis s.l. uit de omgeving van Winterswijk mij hiervan op de hoogte stellen en het liefst het materiaal opsturen naar EIS?! Ook materiaal uit andere delen van Nederland wil ik best controleren. Het zou mooi zijn als jullie materiaal nog meegenomen zou kunnen worden in het artikel (deadline 1 spetember). Bijvoorbaat dank voor de medewerking. Groeten, John

Opvallende zweefjes rondom Malden door Leendert-Jan, 3 juli 2001
top
In navolging van het zweefvliegenweekend ben ik op 30 mei langs het oude spoorlijntje naar Groesbeek op Vuilboom gaan vangen en warempel 2 vr Ceriana conopsoides maar dat schijnt dit voorjaar "normaal" te zijn. Ook ving ik een vr. Temnostoma vespiforma en verder onder andere een vr Dasysyrphus pinastri, een vr Xanthogramma pedissequum en diverse mn. Parhelophilus frutetorum. Langs het Maas-Waal kanaal ving ik op 5 juni een mn Cheilosia illustrata en verder niet veel bijzonders, wel erg veel mn. Volucella pellucens. Op 8 juni ving ik in de bosrand van Malden op Dolle kervel achtereenvolgens een vr. Meligramma guttata, een vr. Cheilosia scutellata en een mn. Spegina sibirica. Sphegina sibirica vloog eigenlijk meer in of onder de Dolle kervel dan er boven. De Cheilosia is een beauty afgezien van haar boksersneus maar met een geel schildjesachterrand en tsjonge wat een borstels. Verder vliegen hier momenteel in aantal Merodon equestris rond met tot nu toe 4 abberraties. De teller van het atlasblok waarin mijn residence Malden ligt staat op 98, nog twee.....

voedselarme zweefjes in Heumensoord door Leendert-Jan, 3 juli 2001
top
Op 27 en 29 juni heb ik zweefjes gevangen aan de rand van een droge heide (Heumensoord, bij Nijmegen/Malden) met als bloemplanten St-Janskruid, Thrincia, Tormentil en Braam. Er vlogen maar weinig zweefjes maar wel enkele leuke soorten van voedselarme terreinen. Vrij gewoon waren er Chrysotoxum bicinctum en Paragus haemorrhous en ook vr. C. cautum (helaas geen C. octomaculatum) en verder ving ik een vr Didea intermedia en een mn Xanthogramma pedissequum. Tussen de vegetatie vlogen enkele Neoascia achtige zweefjes die bij nadere inspectie vr. Pelecoccera tricincta bleken te zijn! Nog niet bekend van deze regio voorzover ik weet. Ook vlogen er een 7 -tal Eupeodes achtige zweefjes die er allemaal wat anders uitzagen. Zie hier de opsomming: 1x vr Scaeva selenitica (klein exemplaar), 1 mn en 1 vr E. corollae, 1 vr E. luniger, 1 mn en 1 vr E. nielseni, 1 vr E. latilunulatus en 1 vr. E. nitens. E. nielseni is voorzover mij bekend ook nieuw voor de regio en E. nitens is zeer zeldzaam in Nederland. Ik ga in augustus stilletjes hopen op Chamaesyrphus alhier.........
Allemaal nog een fijne vakantie. Groetjes Leendert-Jan.

Rectificatie Brachyopa Limburg door Theo Zeegers, 1 juli 2001
top
Excuus.

Eerder gemelde late Brachyopa pilosa was dus een Brachyopa scutellaris.
Ze blijven lastig, die Brachyopa's, zeker als je met je neus kijkt.
Het blijft een erg late waarneming, waarvan acte.


bezoek aan Zuid-Limburg door Theo Zeegers, 29 juni 2001
top
In het weekend van 21-23 juni moest ik voor mijn werk naar Maastricht, dus flux een tent meegenomen en een weekendje gebleven.

21-6 met matig weer op de Wolfskop bij Cadier een vr. Epistrophe diaphana en onder de Riesenberg een man Brachyopa pilosa (laat !)
22-6 op de Wrakelberg oa. Eumerus tricolor in aantal. Je hoeft helemaal niet het reservaat in, het spul vliegt ook gewoon op de parkeerplaats ! Voor het overige het gewonere spul in Limburg.
Verder zeer leuk Symphoromyia immaculata zowel op de Kunderberg als op de Pietersberg (Poppenmondedal), maar dat is een Rhagionidae dus die zal ik melden op de Rhag-mail.

Denekamp e.o. door bart achterkamp, 28 juni 2001
top
Op het "geelgeranden"-weekend van de HLWG heb ik behalve waterkevers ook een paar zweefjes gevangen, waaronder weinig spannends, behalve een vr Volucella inflata. Dit beestje hing rond bij een bloeiende vlier in een bosrand naast de Dinkel bij Singraven, maar werd niet fouragerend waargenomen. De waarneming duurde echter ook niet zo lang, want deze wilde ik toch wel in het net zien. Verder veel X. sylvarum, zoals te verwachten in Twente.

moeilijke Cheilosia in Kornse Boezem door Jaap van der Linden, 28 juni 2001
top
Afgelopen maandag 25 juni was ik nogmaals in de Kornse Boezem (zie eerdere zweefmail)en heb ik nog wat zweefjes gevangen in de schraallanden met dotterbloem, waterdrieblad en moeraszegge (km hok 125-418). Er bloeide niet veel, slechts hier en daar wat egelboterbloem en moeraswalstro. Vanwege het warme weer vloog er weinig, maar ik ving een vrouwtje Cheilosia waar ik niet meteen uitkom. Thuis bleek dat dit exemplaar erg veel lijkt op een een vrouwtje dat ik ooit (in '89 geloof ik) uit Hongarije heb meegenomen en toen voorlopig als C. bergenstammi had gedetermineerd maar waaraan ik nog steeds twijfel. Nu heb ik dus twee van die beesten!
Kenmerken zijn: ogen met lichte beharing, gezicht naast de middenknobbel behaard met korte haartjes (geen bestuiving!), schildje met vrij korte zwarte borstels langs de achterrand (minder lang dan het schildje), poten zwart op de basis van schenen 1 en 2 na, 3e antennelid zwart/donkerbruin, middenknobbel en mondrand vrij ver naar voren stekend, achterlijf niet veel langer dan breed en zonder bestuiving op sternieten of tergieten, vleugels weinig langer dan achterlijf en met een berookte vlek aan de top.
Wie kan mij helpen deze soort op naam te brengen?

Verassende vondsten in de Kornse Boezem door Jaap van der Linden, 26 juni 2001
top
Op 20 juni was ik voor mijn werk in de Kornse Boezem bij Dussen (km hok 125-417), een natte laagte in het rivierengebied ten oosten van de
Biesbosch met riet- en schraalgraslanden, doorgeschoten oude grienden en populierenbos. De waterstand in het gebied is enkele jaren geleden
behoorlijk verhoogd, waardoor de grienden nu zeer nat en ontoegankelijk zijn, maar daardoor met een behoorlijk percentage dood hout. Langs de paden zag ik op perzische bereklauw en zevenblad o.a. de volgende zweefvliegensoorten:
Cheilosia illustrata (minstens 10 exx.), Volucella pellucens (vr.), Criorhina berberina (mn.+vr. parend), Xylota sylvarum (vr.), Chalcosyrphus nemorum (mn.), Temnostoma bombylans (mn.), Temnostoma vespiforme (mn.) en Meligramma guttata (vr.).
Een jaar of tien geleden zou je bij een dergelijk lijstje meteen aan
Zuid-Limburg hebben gedacht, maar zoals ook door anderen is gemeld, is
een aantal soorten in vrij korte tijd naar het westen opgerukt. De twee Temnostoma's waren ook al in de (Dortsche) Biesbosch gevangen.



Dagje vissen door Gerard Pennards, 26 juni 2001
top
Zaterdag 23 juni was ik een dagje vissen met een maat uit Nijmegen. Natuurlijk moest ik ook effe kijken naar het rondvliegende spul, aanwezig waren leuke beestjes zoals Cheilosia illustrata (veel!), Didea fasciata en ook een vrouwtje Melangyna umbellatarum. Klapstuk, en nieuw voor mij, was een mannetje Chrysotoxum verralli, dat ik ving in de ruige vegetatie naast een spoorlijn. De precieze plek was ten westen van Nijmegen (Wijchen), op AC 181.9-425.9 Dat is redelijk ver Nederland in dacht ik zo, aangezien de meeste exemplaren van deze soort erg vlak langs de grens worden gevangen, of niet?


Zweefvliegen rond Malden, vervolg door Leendert-Jan van der Ent, 26 juni 2001
top
De stand van zweefjes in het Atlasblok van Malden is de 100 gepasseerd. Op 13 juli ving ik weer en Ceriana conopsoides, deze keer en mn op Dolle kervel. Verder een vr Epistrophe flava [nieuw] die een geheel beluisde akkerdistel kwam inspecteren. Ook ving ik op Dolle kervel een Didea annulipes (vr) en nu het mn van Cheilosia scutellata. Op de grond zag ik verder nog een vr. Microdon eggeri [nieuw], maar mijn grond(vang)techniek bleek helaas ontoereikend. Op 20 juni zag ik op een Zevenblad een soort van Cheilosia zitten met wel een erg oranjegele vleugelbasis. Bij nader insziens bleek het hier om een vr Myolepta dubia [nieuw] te gaan - mijn eerste! Een tijdje later ving ik elders een mn van deze soort op Dolle kervel. Ook leuk waren die dag een vr Chrysogaster solstitialis [nieuw] en een mn en vr. Cheilosia illustrata, een vr. Pipiza lugubris [nieuw] en ja hoor weer een Ceriana conopsoides, dit keer een vr op bloeiende braam.

Ter Apel door Leendert-Jan van der Ent, 26 juni 2001
top
Waar waren jullie allemaal? Ik moest alleen de eer hooghouden van de Syrphidae en aanverwanten op de zomervergadering van de NEV bij ter Apel in de uiterste zuidpunt van Groningen. Het was hier best leuk vangen en met jullie hulp had ook bij Sellingen veel leuks gevangen kunnen worden!! Mijn aktieradius bleef beperkt tot de oostkant van Ter Apel waar ik 50 soorten zweefjes aantrof. De meest opvallende waren: Temnostoma verspiforme (mn.), Brachypalpus laphriformis (mn), Brachypalpoides lentus (vr), Criorrhina berberina var. Oxycanthae (vr), Eristalis anthophorinus (vr), Eristallis pratorum (mn. en vr.), Anasymia contracta (div. mn), Leucozona lucorum (1 mn, 2 vr, helaas Wouter en Theo geen L. nigripila hoewel zo noordelijk), Melangyna umbellatarum (vr), Parasyrphus vittiger (vr), Cheilosia illustrata (mn) en Cheilosia bergenstammi (vr).
De meeste soorten vlogen in lage aantallen en Zevenblad was veruit de meest populaire vliegbloem. De oude bossen rond Ter Apel bieden klaarblijkelijk goede overlevingskansen voor enkele specifieke houtgebonden zweefvliegensoorten. Van enkele van bovengenoemde soorten is Ter Apel de meest of bijna meest noordelijke verspreiding in Nederland.

Diptera weekend, door Bastiaan Wakkie, 31 mei 2001
top

Afgelopen weekend waren we met het Diptera weekend in Noord Limburg gestationeerd om deze omgeving eens onder de loup te nemen. Na 3 dagen vangen heeft dat vele leuke waarnemingen opgeleverd. Onderweg naar het vakantiehuisje werden bijna alle Criorhina's gevangen en een Myolepta dubia (=luteola) aan de oost kant van de Maas gevangen. (2 dagen later werd de ontbrekende Criorhina ook gevangen zodat dat lijstje vol was). Ook aan de oostkant werd er een Orthonevra geniculata en een Chrysogaster virescens naast een bos vennetje gevangen.
Het vermoeden dat Callicera rufa op bloeiende Brem vliegt hebben we 9 keer kunnen bevestigen 100 meter over de grens in Duitsland (misrekening op de kaart zullen we maar zeggen).
Traditie de laatste Diptera weerenden vangen we één Ceriana conopsiodes, helaas deze keer verbreken de de regel door er 5 te zien! Allemaal op bloeiende Sprokehout. Maar toen ik zo moe was dat ik even een uurtje ging slapen in de wei werd er op 20 meter van me vandaan een Volucella inflata gevangen! Eveneens op bloeiende Sporkehout. Het koste de vanger wel twee heerlijke natte modder poten ;-) (dat zijn pas de vangsten).
Verder hadden we nog een Neoascia genicutala, Microdon eggeri en vele vele anderen. Meer dan 110 soorten bij elkaar!!

 

Leuke Heemsteedse vangsten, door Peter Reemer, 24 mei 2001
top
Een late namiddag op 24 mei in het Heemsteedse Groenendaal leverde een mannetje Temnostoma bombylans en een vrouwtje Sericomyia silentis op. T. bombylans lijkt zich - gezien een eerdere vangst in Heemstede en verschillende in de omgeving van Leiden en Den Haag - nu echt in de duinstreek gevestigd te hebben.
Callicera fagesii en C. rufa, door Leendert-Jan van der Ent, 23 mei 2001
top

Op 23 mei op een stralende ochtend ben ik zweefjes gaan vangen op uitbundig bloeiende Brem nabij het Azielzoekerscentrum Nijmegen (Malden). Op Brem vlogen onder andere div vr Pipiza noctiluca, div mn en vr Sphaerophoria batava (noch checken), div mn Chrysotoxum cautum en div vr. C. vernale. Niet echt spectaculair dus totdat... Op een afwijkend bremstruikje waarvan de bloemen geel met rood (zwaarden) waren zag ik een soort van bij met lange antennen, echter met een typisch zweefvleigen voorkomen. Hoewel ik nog nooit in levende lijve een Callicera heb gezien dacht ik meteen bingo. Gelukkig kon ik mijn enthousiasme temperen en het vr C. bertelonii met een zwiep vangen. Een kwartier later passeerde ik weer het afwijkende bremstruikje en zag ik tot mijn verbazing weer zo'n soort van bij, echter nu een kleiner exemplaar met meer rossige beharing en met oranjerode poten, een vr C. rufa. 2 soorten Callicera op een dag en van het zelfde bremstruikje, mijn dag kon niet meer stuk!

 

Look-zonder-look-maar-met-zweefjes, door Leendert-Jan van der Ent, 23 mei 2001
top
In de periode 7-10 mei stond in de bosrand bij Malden massaal Look-zonder-look in bloei. In totaal heb ik in een kilometerhok ca 45 soorten gevangen waarvan de meeste op Look-zonder-Look. Opvallend talrijk was Epistrophe melanostoma (naast nitidicollis) en Dasysyrphus venustus waarvan 2 of 3 verschillende typen (= soorten???). De meest leuke en bijzonder vangsten waren die van een vr Didea annulipes, een vr Meligramma euchroma en een mn Neocnemodon latitarsis. Ook wachten twee vr Cheilosia op nadere determinatie (1 x carbonaria? en 1 x geen flauw benul).
Op 15 mei ving ik langs het Maas-Waal kanaal op bloeiende meidoorn twee vr Orthonevra brevicornis.
Sphaerophoria fatarum, door Leendert-Jan van der Ent, 22 mei 2001
top

Op 2 mei ving ik bij het azielzoekerscentrum Malden (Nijmegen) in een bosrand een klein donker vrouwtje Sphaerophoria met kleine enigszins schuin geexponeerde achterlijfsvlekken. Bij nadere determinatie bleek dit een vr Sp. fatarum = abbreviata te zijn (zie tekening in Goeldlin de Tiefenau 1989). Een dag later ving ik een paar kilometer verderop d.m.v. slepen op Gewone veldbies zowel een mn als een vr van deze in het binnenland zeldzaam geworden soort. Andere leuke zweefjes op deze dagen waren o.a. Meligramma triangulifera, Parasyrphus malinellus, en een mn Neocnemodon pubescens.

In mijn achtertuin (Malden) ving ik ook nog een vr Platycheirus ambiguus.

Volucella Zonaria door Jan Vos, 30 juli 2001
top
top
Op donderdag 21 mei 2001 zat er gedurende de gehele ochtend een Volucella zonaria op de ruit van de woonkamer van ons huis in Maastricht.

Callicera fagesii en Eriozona syrphoides in Achterhoek, door Gerard Pennards, 22 mei 2001
top

Zondag 20 mei ben ik met John T. Smit wezen struinen in de buurt van Didam (AC 208-438) en in het Bergherbos tussen Zeddam en Beek (Hokken 211-436, 212-435 en 213-435). Langs de verbindingsweg tussen Zeddam en Beek bloeide veel Fluitekruid (Anthriscus sylvestris), waarop de meeste dieren verzameld werden, de rest op boterbloem en soms van blad. Didam (36 soorten) waaronder: Leucozona lucorum, Ferdinandea cuprea, Temnostoma bombylans, Criorhina asilica, Criorhina berberina (type), Criorhina berberina var. oxyacanthae en Criorhina floccosa

Bergher bos (51 soorten) waaronder: Dasysyrphus pauxillus, Didea alneti, Didea fasciata, Didea intermedia, Leucozona lucorum, Eriozona syrphoides (2 ww), Sphaerophoria cf. batava, Cheilosia bergenstammi, Cheilosia, fraterna, Brachyopa pilosa, Sphegina clunipes, Callicera fagesii (1 mn), Criorhina berberina en Criorhina floccosa

Een prima lijstje toch? De uitschieters zijn hierbij natuurlijk de 2 ww Eriozona syrphoides, die beide binnen 10 minuten op fluitekruid gevangen werden (ik de eerste en John de tweede), en het mn Callicera fagesii, die door mij ook op fluitekruid gevangen werd. Het grappige was dat John op dat moment voor me uit liep, en op een plek waar hij net gestaan had zag ik een beestje dat ik eerst aanzag voor een Eristalis, tot deze zich omdraaide en zijn antennes zag, de rest kun je wel raden....Toen ik uitbrulde: "Callicera!" keek John alsof hij het in Keulen hoorde donderen...een foto van zijn erg verbaasde gezicht op dat moment zou goud waard geweest zijn! Rest mij nog te zeggen dat ik de dag ervoor ook op die plekken was, en in Didam ook nog een Volucella bombylans var. haemorrhoidalis gevangen had, en in het Bergher bos ook nog Syrphus nitidifrons, Ferdinandea cuprea en een Brachyopa panzeri! Al met al een prima opwarmer voor het Dipteraweekend!!

 

Cheilosia urbana bij het Kennemermeer, door Vincent Kalkman, 16 mei 2001
top

Afgelopen vrijdag (11 mei) ben ik samen met KD Dijkstra en Pim Edelaar op vogel/libellen/zweefvliegen-excursie in Duin en Kruidberg geweest. Bij het, tegen het strand aan gelegen, Kennemermeer hebben we op verzoek van Menno Reemer een tijd lang Cheilosia's verzameld. Aan de westkant waren er alleen bloeiende paardebloem aanwezig. Er vlogen hier weinig zweefvliegen en de enigste Cheilosia's waren een aantal exemplaren bergenstammi. Aan de oostkant waren naast een zeer grote hoeveelheid paardenbloemen een aantal kleine struikjes kruipwilg aan het bloeien. Op deze wilgjes vlogen veel (in mijn ogen) kleine Cheilosia's. Deze vielen op omdat het achterlijf opmerkelijk puntig was. Omdat ze door ons niet herkend werden hebben we een grote serie (2 mannen en 13 vrouwen) verzameld. Al deze individuen bleken tot C. urbana (voorheen C.praecox) te behoren (det. J. Smit). Omdat we in het veld niet wisten dat het urbana betrof hebben we niet gelet op de aanwezigheid van muizenoortje (zie vorig bericht M. Reemer). Alle C.urbana werden op wilg gevangen terwijl op paardenbloem alleen C. bergenstammi aanwezig was.

Een andere leuke vangst is die van een man Brachyopa pilosa in de duinrand bij de Kennemerduinen op 7 mei (102-492; leg V Kalkman) en van een man en een vrouw B.pilosa enkele kilometers noordelijker (?103-494; leg T. Zeegers) op 12 mei. Vorig jaar heb ik de soort ook al in de Kennemerduinen aangetroffen (102-493) in een gemengde zwerm samen met B. scutellaris. B.pilosa is (of was?) een zeldzame soort in de duinen. Maar in de binnenduinrand van Santpoort is dit in ieder geval niet meer zo.

 

Zuid Limburg, door Bastiaan Wakkie, 15 mei 2001
top

Afgelopen Zondag was ik met Wouter Wakkie en Nicolaï Bolt in Zuid Limburg. Het was redelijk warm waardoor ik het idee had dat we net wat vroeger hadden moeten vangen voor meer soorten maar dat neemt niet weg dat er toch erg leuk gevangen is. Zo vingen we in het Savelsbos (Riesenberg) alle Criorhina's behalve C.berberina. Een territoriaal mannetje C.pagymera die een C.flocossa weg stoote was een erg mooi schouwspel. Op een boterbloem weilandje vingen we een Cheilosia barbata en zonnend op brandnetels langs een bospaadje vingen we twee maal Brachyopa pilosa.

Later in de middag zijn we ook nog even naar het Eijserbos geweest wat erg weinig opleverde. Waarschijnlijk was nu echt elke zweef uitgebrand. We vingen toch nog een aantal Xanthogramma citrofasciatum (deze soort heet nu anders maar ik kom er even niet op...) en zeer veel Brachypalpoides lentus.

2 weken eerder had Nicolaï trouwens ook nog een Cheilosia lenis gevangen in deze omgeving

Cheilosia urbana en muizenoortje, door Menno Reemer, 14 mei 2001
top

Afgelopen vrijdag 11 mei vingen John Smit en ik drie vrouwtjes Cheilosia urbana (= praecox) langs het Kanaal Almelo-Nordhorn. Ze gingen zitten op of naast de bladeren van muizenoortje (Hieracium pilosella). In deze plant ontwikkelen de larven van deze zweefvlieg zich, dus waarschijnlijk waren de vliegen van plan om eitjes te leggen. Het is dus de moeite waard om in het voorjaar op groeiplaatsen van muizenoortje goed te zoeken naar C. urbana. Met wat geduld moet het lukken: wij bleven rustig wachten en de drie vliegen kwamen met tussenpozen van ca. tien minuten langs. Verzamel ze altijd, want er komt ook een moeilijk te onderscheiden dubbelganger van de soort in Nederland voor (publicatie in volgende nummer Nederlandse Faunistische Mededelingen).

 

Veel Cheilosia semifasciata, door Menno Reemer, 14 mei 2001
top
Op zondag 13 mei zag ik op verschillende plaatsen in Leijduin in Heemstedein totaal zeker 25 mannetjes van Cheilosia semifasciata. De vliegen zweefden op een 0,5 tot 2 meter hoogte op kleine zonnige plekjes in het bos, soms in aantal bij elkaar en hier en daar in gezelschap van C. variabilis. Ik heb deze soort nog nooit in zulke aantallen gezien. De larven zijn genoemd uit Sedum (hemelsleutel en andere 'vetplanten'), Saxifraga (o.a. kandelaartje) en Umbilicus (?), maar deze planten heb ik niet in Leijduin kunnen vinden.Vermoedelijk zijn er dus nog andere voedselplanten. Het is eenzweefvliegsoort waar je op bedacht moet zijn: het zijn onopvallende, kleine,grijzige vliegjes waar je makkelijk overheen kijkt. (Andere vangsten in Leijduin en de Amsterdamse Waterleidingduinen deze dag: Meligramma triangulifera, Brachyopa scutellaris, Epistrophe melanostoma.)

 

Cheilosia semicfasciata , Han Endt, 12 mei 2001
top


Door de MKZ-crisis aan wegbermen en tuinen gebonden, zat ik vanmiddag in de tuin op een bungalowpark in Garderen. De afgelopen dagen ving ik hier al Parasyrphus punctulatus, P. lineolus, Dasysyrphus venustus, Epistrophe nitidicollis, Meliscaeva cinctella, Melangyna cincta, Lejogaster metallina e.a., helemaal niet gek dus! Vandaag ving ik een klein geheel zwart zweefvliegje met onduidelijke grijze vlekken op het achterlijf dat na determinatie een Cheilosia semifasciata bleek te zijn. De vlieg zat op een bloeiende Euphorbia cyparissias en hier in buurt van staat een flinke groep Sedum (telephium)
'Herbstfreude'.

 

Amsterdamsebos, Bastiaan Wakkie, 12 mei 2001

top

Op 12 mei leverde het Amsterdamsebos een paar leuke vangsten op. Net als vorig jaar ving ik op precies dezelfde boom tweeBrachyopa bicolor. Even later en paar lanen verder ving ik tot mijn verassing B.scutellata, maar als klapper op de vuurpijl ving ik 5 minuten later een mannetje B. testacea.
Menno Reemer heeft al eens eerder Brachyopa insensilis gevangen wat het aantal in het Amsterdamsebos op 4 zet. (op naar de 5 soorten Brachyopa !)
Verder vond ik Cheilosia variabilis, Cheilosia fraterna , Neoascia obliqua en Eupeodes latilunulatus ook zeer de moeite waard om te melden.
Ik heb het idee dat dit bos zo langzamerhand een echt bos begint te worden. Er ligt veel meer rottend hout in de bossen doordat de bomen blijven liggen. Ook zijn ze een beleid aan het doorvoeren om de bodem bedekking wat meer licht te geven door selectief bomen weg te halen.

 

Cheilosia caerulescens, door Menno Reemer, 7 mei 2001
top

Zelf heb ik nog nauwelijks kunnen vangen dit jaar, maar van Sander Turnhout kreeg ik een vrouwtje Cheilosia caerulescens. Hij had dit beestje gevangen op 2 mei in het Noord-Limburgse Meterik, wederom in een tuin. Let dus weer goed op in je eigen tuintje dit jaar.

 

Zweefjes in 2001, door Gerard Pennards, 4 mei 2001
top
Hallo allemaal, leuk dat de website weer in de lucht is, en daarmee ook de zweefmail.

Dit jaar is voor ons dipterologen niet zo lekker begonnen, zowel door het weer als de MKZ, maar in beide aspecten lijkt er verbetering op te treden.

Nu dan, wat eigen ervaringen in het nieuwe jaar; de eerste keer dat ik er op uitging was 24 maart, en het doel was een aantal bloeiende wilgen in de buurt van de Grebbeberg.

Hier o.a. E. pertinax, E. balteatus, 4 mannetjes Cheilosia grossa en 1 mannetje Cheilosia albipila.

Het tweede uitje was pas op 29 april op mijn favoriete plekje in Didam, en alle 'normale' soorten in het voorjaar waren present, en ook (op bloeiende Prunus sp.) 3 mannetjes
Criorhina ranunculi en een vrouwtje en mannetje Criorhina floccosa, erg leuk dus.

De volgende dag (dus 30 april) ben ik weer eens in het Bergherbos bij Zeddam geweest, want het was weer opengesteld, en de voornaamste attractie was hier een stuk of 3 nog
bloeiende wilgen.

Hier was het feest na al die koude dagen, o.a. Pipiza sp., Dasysyrphus tricinctus, Epistrophe eligans, Melangyna cincta, Meliscaeva cinctella, Parasyrphus punctulatus en P.
annulatus en Cheilosia albipila.

Klapstuk hier was echter de Brachyopa's: ik heb van de wilgen zeker 3 verschillende soorten verzameld, waaronder minimaal 3 exemplaren Brachyopa panzeri (nog wel met
zekerheid te determineren als ze geprepareerd zijn), die ik hier ook al in 1999 verzameld had, tof dus!

De andere zijn waarschijnlijk Brachyopa testacea en B. pilosa, maar die moet ik ook nog determineren.

In totaal 12 Brachyopa's van die wilgen in 2 uurtjes, niet gek dus!

Als laatste was ik afgelopen donderdag (3 mei) in het bekende Park de Blauwe bergen in Wageningen, en daar was het ook weer goed vertoeven: o.a. Epistrophe eligans,
Epistrophe nitidicollis/ melanostoma, Pipiza sp., 1 mannetje Meligramma euchroma, Meligramma triangulifera, 1 mannetje Helophilus hybridus, Dasysyrphus albostriatus en
een aantal Cheilosia's die ik nog moet determineren.

Klapstuk hier was echter de vangst van een paartje Orthonevra's, die op ongeveer anderhalve meter op een boomstam aan het paren waren, en dit deden ze dus in
touwtrekhouding! (dus koppen tegenovergesteld)

Ik moet ze nog determineren (ik denk brevicornis).

Dus jullie zien, het jaar begon slecht maar het komt vast weer goed!

Groeten, Gerard pennards

 

Voorjaarszweefjes Malden, door Leendert-Jan van der Ent, 19 april 2001
top
Iemand moet toch de spits afbijten ondanks het miserabele weer. Op 15 maart vlogen in mijn tuin de eerste Episyrphus balteatus vrouwtjes (te vroeg dus voor het NJN onderzoek!). Op 25 Maart trof ik twee kleumende mannetjes Melangyna lasiopthalma aan op mannelijke wilgekatjes. De eerste dagen van April waren behoorlijk van temperatuur en vlogen naast bovengenoemde soorten vrij veel Eristalis pertinax (mn en vr), enkele vr Cheilosia albipila, mn Syrphus torvus, een vr M. quadrimaculata, een mn Meliscaeva auricollis var. maculicornis, een mn Parasyrphus punctulatus (nog verifieren) en een vroege Helophilus pendulus die zich vertwijfeld afvroeg waarom de Sleedoorn nog niet in bloei stond! Op 12 April, bij een temperatuur van 9 gr C, trof ik op mijn bloeiende Voorjaarsdoronicum tussen een tiental E. pertinax zowel een mn als een vr E. pratorum aan. Dus een soort om dit voorjaar goed op te letten. E. tenax daarentegen heb ik dit voorjaar nog niet aangetroffen!

M@iL ME